O Αρχαιολογικός Χώρος της Υηττού

 Βόρεια του Δ.Δ. Παύλου και σε απόσταση 3χλμ. βρίσκεται ο Αρχαιολογικός χώρος της Υηττού .  Η περιοχή κατοικήθηκε από την λίθινη εποχή συνεχώς μέχρι και τον 18^ον αιώνα. Κατά τον Ησίοδο ιδρυτής της  Υηττού είναι ό Μινύας άρχοντας Υηττός , ο οποίος εγκατέλειψε την πατρίδα του  γιατί σκότωσε τον εραστή της γυναίκας του και ως πρόσφυγας ζήτησε άσυλο από τον Ορχομενό, βασιλιά της ομώνυμης Πόλης. Το διοικητικό κέντρο της Πόλεως ήταν στην Ακρόπολη η οποία βρίσκεται στον λόφο του Αγίου Αθανασίου  με μέγιστο υψόμετρο 320 μ. και έκταση 40.000 τ.μ. Ο  οικιστικός ιστός της πόλεως βρίσκεται νοτίως του λόφου.

Η Ακρόπολις περιβάλλεται από τείχος, το οποίο είχε δύο πύλες την κεντρική στην δυτική πλευρά πλάτους 3,5 και μία μικρότερη στην νότια πλευρά. Το δάπεδο της κεντρικής πύλης ήταν λιθόστρωτο. Στην πλευρά αυτή το τείχος είναι σε καλή κατάσταση και κάποια δομικά του στοιχεία φέρουν επιγραφές με ονόματα Υηττίων που προσέφεραν σημαντικές υπηρεσίες στην πόλη, η οποία πάντοτε ανήκε στην Πόλη Κράτος της Ορχομενίας. Στο ανατολικό άκρο της Ακροπόλεως υπήρχε ναός του Ηρακλή με λατρευτικό στοιχείο έναν λίθο αργό. Επίσης στον Ακρόπολη  υπήρχαν τα δημόσια κτήρια, υπόγειες δεξαμενές νερού κλπ. Στην Αγορά, η οποία  ήταν στο κέντρο του οικιστικού ιστού, υπήρχε βωμός του Αγοραίου Διός και στην νότια πλευρά της πόλεως  η κρήνη από την οποία  υδρευότανε. Ακριβώς απέναντι της κρήνης  υπήρχε ο Ναός του Σωτήρος Ασκληπιού. Επίσης υπήρχε εντός «Πολυδενδρίου Άλσους» ναός του Διονύσου, ο οποίος δεν έχει εντοπιστεί. 

Η Υηττός δεν υπήρξε ποτέ ανεξάρτητη πόλις ανήκε πάντοτε στην Πόλη Κράτος της Ορχομενίας. Κατά τους Ρωμαϊκούς γνώρισε μεγάλη άνθηση και είχε αποκτήσει πολυπολιτισμικό χαρακτήρα, αφού σε αυτή κατοικούσαν, όπως αποδεικνύεται από τα ονόματα που βρίσκομαι σε διάφορες επιγραφές, Ρωμαίοι, Αιγύπτιοι, Ιουδαίοι. Η πόλη συνέχισε να ακμάζει και κατά τους  πρώτους Βυζαντινούς χρόνους Υπήρξε έδρα επισκόπου.

Κάποια χρονική περίοδο ονομάστηκε Δένδρι από το Πολυδένδριο του Διονύσου. Οι κάτοικοί του εκδιώχθηκαν από τους Τούρκους  κατά τα μέσα του 18^ου αιώνος, πιθανόν για κάποια  απείθεια που έδειξαν στον κατακτητή, ο οποίος μεταξύ των άλλων για λόγους εξευτελισμού προέβη σε εξόρυξη των οφθαλμών των  Αγιογραφημένων Αγίων του ναού του Αγίου Αθανασίου. Οι Δενδρινοί μετοίκησαν στο Παύλο. 

Στην κορυφή του Λόφου υπάρχει ο ναός του Αγίου Αθανασίου κτισμένος πάνω σε ναό πρωτοχριστιανικό, ο οποίος είχε  κτισθεί σε ερείπια αρχαίου δημοσίου  οικοδομήματος. Έχουν χρησιμοποιηθεί δομικά στοιχεία από αρχαία κτίσματα, κίονες, σπόνδυλοι κλπ. Χαρακτηριστικό είναι ότι η Αγία Τράπεζα ήταν βάση αγάλματος του Ρωμαίου αυτοκράτορα Σεπτίμου Σεβήρου. Ο ναός έχει αγιογραφηθεί μεταγενέστερα επί Τουρκοκρατίας.